5/10/26: De waarheid is springlevend. Hoe we het publiek debat kunnen redden
– Simon Truwant, Cultuurfilosoof
Maatschappelijke discussies, soms willen we ervan weglopen. Feiten lijken er weinig toe te doen en hypocrisie viert er hoogtij. Of mogen die emoties en boze meningen er ook zijn? Misschien is zelfs die hypocrisie nog niet zo erg? Cultuurfilosoof Simon Truwant legt uit hoe we het publiek debat kunnen redden.
In deze lezing geeft Truwant een heldere inleiding in filosofische waarheidsconcepten en toont aan de hand van alledaagse voorbeelden hun belang voor actuele maatschappelijke discussies.
Zo helpt hij om leugenaars te onderscheiden van hypocrieten, complotdenkers en populisten, en biedt hij een frisse kijk op factchecken en kritisch denken.
De inzichten die hij aanreikt, zijn bruikbaar op sociale media en in fysieke gesprekken, bij maatschappelijke of net heel persoonlijke discussies, en onder vrienden, familie, collega’s én medeburgers waarmee we weinig voeling hebben.
Bio
Simon Truwant is cultuurfilosoof en schrijver, en buigt zich sinds 2016 over de voorwaarden en drempels voor constructief en respectvol publiek debat.
Zijn opiniebijdragen over o.a. debatcultuur, post-truth, desinformatie, culturele toe-eigening en publieke excuses verschenen in De Standaard, De Morgen, VRTNWS, Knack, SamPol, Trouw en VrijLinks.
In september 2025 verscheen zijn boek ‘De waarheid heeft vier gezichten. Hoe we het publiek debat kunnen redden’ bij Houtekiet. Hierover geeft hij lezingen en workshops in Vlaanderen en Nederland.
9/11/26: Verdeeld en verknoopt. Filosofie, Antropologie en Politiek in het werk van Helmuth Plessner
– Dries Josten
Ieder mensbeeld is normerend; dat is Helmuth Plessners filosofie kort samengevat. Plessner is een filosoof-socioloog van de 20ste eeuw, die zijn meest productieve periode in het interbellum kent.
Aan het begin van de 20ste eeuw werd duidelijk dat filosofie geen andere weg kent dan via antropologie. De filosofie van Helmuth Plessner biedt een unieke inkijk in de periode.
Zijn filosofie is een kruispunt van verschillende invloeden en getuigt van de worsteling die filosofie als discipline doorliep. Plessner ontwikkelt een wijsgerige antropologie.
Daarbij articuleert hij welke noodzakelijke impasses elke antropologie kenmerken. Daarnaast behelst zijn werk een natuurfilosofie.
Plessner trachtte de mens als natuurlijk wezen te denken zonder te reduceren. Deze ongemakkelijke en niet simpele evenwichtsoefening van Helmuth Plessner zal vervolgens in hedendaags perspectief geplaats worden.
Op deze avond zal Dries Josten presenteren waarom de vraag naar wat de mens is inherent normatief is en hoe Plessner ons dit duidelijk kan maken.
Bio
Dries Josten is onderzoeker aan de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap.
Hij promoveert op de interne systematiek van, en het heterodox naturalisme in de filosofie van Helmuth Plessner.
7/12/26: Arthur Schopenhauer. Dwarsdenker in mineur
– Leni Francken
Arthur Schopenhauer (1788–1860) is een bijzonder toegankelijke filosoof, maar de kern van zijn denken blijft vaak onderbelicht. Die kern omvat een diepgaande reflectie op de grote levensvragen.
Rond de centrale gedachte dat heel de werkelijkheid doordrongen is van ‘de wil tot leven’ ontvouwt zich een filosofie waarin onder meer het lijden, de eindigheid, de rol van religie, de weg naar verlossing, de ethiek van mededogen en de filosofie van het alsof aan bod komen.
In tijden waarin filosofische reflectie vaak wordt weggewuifd en het vertrouwen in wetenschap en technologie op de voorgrond treedt, kan het werk van Schopenhauer een tegengewicht bieden.
Bio
Leni Franken (1981; MA godsdienstwetenschappen, MA/PHD filosofie) werkte na een korte loopbaan in het secundair onderwijs als doctoraatsonderzoekster (FWO), post-doc onderzoekster (FWO), en doctor-assistent aan het Centrum Pieter Gillis (Universiteit Antwerpen), waar ze sinds 2019 als onderwijsbegeleider is aangesteld.
Naast het uitvoeren van (coördinerende) onderwijstaken, publiceert zij onder meer over de volgende onderwerpen: kerk-staatfinanciering, overheidsneutraliteit, levensbeschouwelijke vakken, vrijheid van onderwijs, en godsdienstvrijheid.
1/02/26: Een plaats voor het uitgeslotene: Maud Mannoni tussen psychoanalyse en feminisme
– Evi Verbeke
In deze lezing keren we terug naar het midden van de twintigste eeuw en maken we kennis met Maud Mannoni: een eigenzinnige psychoanalytica, die de grenzen van haar vak verlegde. Haar werk met kinderen met een verstandelijke beperking en met psychose bracht haar ertoe de klassieke kaders van de psychoanalyse kritisch te herdenken.
Mannoni keerde theoretische concepten binnenste buiten om vooral na te denken hoe een praktijk een bepaalde ethiek kan centraal stellen.
Mannoni beperkte zich niet tot theoretische reflectie. Ze gaf haar ideeën een concrete vorm in de oprichting van Bonneuil, een subversieve instelling waarin psychoanalytische inzichten op een radicale en vernieuwende manier werden vertaald naar de dagelijkse praktijk.
Haar werk laat zien hoe een instelling niet alleen zorg kan organiseren, maar ook ruimte kan scheppen voor subjectiviteit en verschil.
Ondanks haar omvangrijke oeuvre en blijvende invloed op het klinisch denken is Mannoni toch wat vergeten geraakt in de plooien van de geschiedenis. Mogelijk speelde haar onafhankelijke positie daarin een rol: ze verzette zich tegen groepsdenken en institutionele orthodoxieën en ontwikkelde gaandeweg ook een uitgesproken feministische reflectie op de plaats van vrouwen binnen de psychoanalyse.
Deze lezing brengt Mannoni opnieuw onder de aandacht als een denker die de psychoanalyse begreep als een praktijk van luisteren naar wat doorgaans geen plaats krijgt. Een werk dat daarom vooral gebeurt met mensen die elders geen plaats krijgen, of die uit de reguliere zorg dreigen te verdwijnen. Vanuit haar werk verkennen we de raakvlakken tussen psychoanalyse, feminisme en institutionele zorg, en stellen we de vraag waarom haar ideeën vandaag opnieuw verrassend actueel zijn.
Bio
Evi Verbeke is een Belgische klinisch psycholoog, psychoanalytisch therapeut en auteur. Ze is als gastprofessor verbonden aan de UGent (Vakgroep Psychoanalyse en Raadplegingspsychologie). Daarnaast combineert ze haar academische werk met een privépraktijk in Gent en een rol in het psychiatrisch verzorgingstehuis De Wadi.
1/03/26: Lumumba’s gedachtengoed vandaag
– Sibo Kanobana
‘Laten we alle fouten uit het verleden vergeten en enkel kijken naar de toekomst die ons toelacht.’ – Patrice Lumumba
Patrice Lumumba, de eerste democratisch verkozen premier van het onafhankelijke Congo, wordt vaak gezien als extremistisch, onverdraagzaam en gevaarlijk. Maar als je zijn speeches, essays en brieven onderzoekt komt een heel ander beeld naar voren: dat van een bruggenbouwer.
Sibo Kanobana werpt een nieuw licht op zijn denken. En zijn ideeën blijken ook vandaag nog verrassend relevant.
Bio
Sibo Rugwiza Kanobana is docent in de sociolinguïstiek en postkoloniale studies aan de Universiteit Gent en Open Universiteit van Nederland. Hij is coauteur van De bastaards van onze kolonie: verzwegen verhalen van Belgische metissen (2010) en samensteller van de bundel Zwarte bladzijden.